Đỉnh Everest cao bao nhiêu? Đây thực sự là một câu hỏi gây nhiều tranh luận trong giới khoa học, với nhiều kết quả khác nhau tùy thuộc vào phương pháp và tiêu chuẩn đo đạc.
Đỉnh Everest - biểu tượng của chiều cao và thử thách nhân loại. (Nguồn: Nir B. Gurung/Wikimedia Commons)
Một thực tế toán học và địa chất có thể gây bất ngờ là dù Everest giữ danh hiệu "điểm cao nhất so với mực nước biển", nó lại không phải là ngọn núi cao nhất hành tinh nếu tính từ chân đến đỉnh. Nếu áp dụng tiêu chuẩn đo từ gốc lên ngọn, danh hiệu cao nhất Trái Đất thuộc về núi Mauna Kea ở Hawaii với tổng chiều cao 10.210 mét, cho dù phần nổi của nó so với mực nước biển trung bình chỉ đạt 4.205 mét. Thậm chí, nếu xét về tọa độ điểm xa nhất tính từ tâm Trái Đất do hiện tượng phình đại dương ở xích đạo, vị trí quán quân lại thuộc về một ngọn núi cao thứ 37 trong dãy Andes.
Lịch sử đo đạc đỉnh Everest ghi nhận nhiều cột mốc với các số liệu liên tục thay đổi. Lần khảo sát chính thức đầu tiên diễn ra vào giữa thế kỷ 19 mang lại một câu chuyện vô cùng hy hữu. Một bài báo khoa học về lịch sử địa chất đã giải thích: "Cuộc khảo sát chính thức đầu tiên về Everest diễn ra vào năm 1852. Các nhà khảo sát đã tiến hành đo đạc tại sáu vị trí khác nhau và đưa ra kết quả trung bình toán học là chính xác 29.000 feet (khoảng 8.839,2 mét)".
Sơ đồ đo chiều cao Everest bằng phương pháp lượng giác - minh chứng cho cách khảo sát từ thế kỷ 19. (Nguồn: Trek2Physics/Youtube)
Tuy nhiên, vì lo ngại con số quá tròn trịa này sẽ khiến công chúng và giới khoa học hoài nghi về độ xác thực của một báo cáo địa chất chính thức, các nhà khảo sát đã quyết định cộng thêm 2 feet vào kết quả công bố, biến chiều cao của ngọn núi thành 29.002 feet (8.840 mét).
Theo thời gian, sự phát triển của công nghệ trắc địa và các biến động địa chất đã làm thay đổi những con số này. Sau trận động đất dữ dội vào năm 2015 tại khu vực này, một nhóm khảo sát chung giữa Nepal và Trung Quốc đã triển khai các thiết bị đo đạc hiện đại và phát hiện ra ngọn núi đã "cao thêm".
Kết quả công bố năm 2020 xác định chiều cao mới của Everest là 8.848,86 mét (tương đương 29.032 feet), tức là cao hơn gần một mét so với các phép đo trước đó. Cột mốc này tạm thời chấm dứt những tranh cãi kéo dài hàng thập kỷ giữa các quốc gia về việc tính hay không tính lớp băng tuyết bao phủ trên đỉnh núi. Dù vậy, dưới tác động liên tục của sự dịch chuyển các mảng kiến tạo đại lục, con số này chắc chắn sẽ còn tiếp tục thay đổi trong tương lai.