Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã có báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội thảo luận dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, trong đó giải thích rõ về yêu cầu giao dịch đặt cọc bất động sản (BĐS) phải công chứng mà nhiều đại biểu quan tâm.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Phạm Thắng
Về thẩm quyền công chứng giao dịch BĐS đã nhận được nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội khi thảo luận tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Nhiều đại biểu Quốc hội cơ bản tán thành với việc xác định rõ, mở rộng phạm vi các giao dịch về BĐS được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính theo lộ trình phù hợp.
Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị chưa mở rộng ngay phạm vi các giao dịch về BĐS được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong dự luật, mà giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền này.
Việc giao để đảm bảo tính khả thi, phù hợp với thực tiễn xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng hiện nay, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch về bất động sản.
Về nội dung này, Bộ Tư pháp cho biết so với Luật Công chứng năm 2024, dự luật đã thu hẹp phạm vi giao dịch cần thực hiện công chứng theo thẩm quyền địa hạt. Những giao dịch không có đối tượng trực tiếp là BĐS, ví dụ hợp đồng ủy quyền liên quan đến BĐS, hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng mua bán BĐS... thì không phải thực hiện công chứng theo địa hạt.
"Vấn đề này để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp mà không ảnh hưởng đến việc bảo đảm tính xác thực, tính hợp pháp của giao dịch".
Dự luật cũng quy định Chính phủ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch theo quy định của điều này trong phạm vi toàn quốc, sau khi cơ sở dữ liệu công chứng được vận hành và các cơ sở dữ liệu có liên quan được cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu công bố.
Như vậy việc công chứng giao dịch BĐS không phụ thuộc vào địa giới hành chính sẽ được thực hiện theo lộ trình một cách thận trọng, khi cơ sở dữ liệu công chứng và cơ sở dữ liệu có liên quan được vận hành đầy đủ, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch, chặt chẽ, khả thi của trình tự, thủ tục công chứng.
Cũng qua thảo luận, một số ý kiến của đại biểu đề nghị làm rõ giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản có thuộc nhóm các giao dịch phải công chứng hay không?
Liên quan nội dung này, Bộ Tư pháp cho hay vấn đề giao dịch phải công chứng được quy định tại điều 3 Luật Công chứng năm 2024. Còn quy định tại điều 4 của Luật Công chứng năm 2024, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 13 điều 1 dự luật "là quy định về thẩm quyền công chứng đối với những loại giao dịch cụ thể".
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định "quy định này không đặt ra yêu cầu giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng BĐS phải công chứng".
Trường hợp các chủ thể tự nguyện yêu cầu công chứng đối với loại giao dịch này, thì việc công chứng thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản.
Trước đó, ĐBQH Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) cho biết dự thảo tại Điều 44 bổ sung quy định giao dịch đặt cọc mua bán BĐS thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên. Nội dung này cần được làm rõ.
Theo ĐB Hoàn, nguyên tắc tại Điều 3 quy định chỉ những giao dịch mà pháp luật yêu cầu mới phải công chứng, như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn, thế chấp BĐS. Các giao dịch không bắt buộc công chứng sẽ thực hiện theo quy định của luật chuyên ngành.
Trong khi đó, theo pháp luật hiện hành về đất đai, nhà ở và kinh doanh BĐS, các hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn BĐS đều phải công chứng hoặc chứng thực, còn hợp đồng đặt cọc thì không bắt buộc. Vì vậy, nếu coi đặt cọc là một phần không tách rời của giao dịch mua bán BĐS thì về nguyên tắc cũng phải công chứng. Điều này dẫn đến mâu thuẫn với quy định hiện hành. Từ đó, ĐB Tuấn đề nghị cân nhắc kỹ việc đưa hợp đồng đặt cọc BĐS vào diện bắt buộc công chứng.