Sự sụp đổ của công ty tài chính phi ngân hàng Market Financial Solutions (MFS) cùng những cáo buộc gian lận hồi tháng 2 đã kéo theo hàng loạt ông lớn Wall Street vào vòng xoáy tổn thất. Thế nhưng, phải đến mới đây, một cái tên đình đám khác mới chính thức lộ diện sau thời gian dài né tránh ánh nhìn của dư luận: HSBC.
Khoản lỗ chấn động
Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý vừa qua, HSBC đã gây sốc khi công bố khoản trích lập dự phòng “liên quan đến gian lận” trị giá 400 triệu USD. Con số này không chỉ biến HSBC thành một trong những chủ nợ chịu thiệt hại nặng nề nhất từ vụ đổ vỡ của MFS, mà còn khiến cổ phiếu của ngân hàng này bốc hơi hơn 6% ngay trong ngày.
Khác với các ngân hàng như Barclays, Santander hay Jefferies vốn cho vay trực tiếp, HSBC đã khéo léo giữ kín rủi ro bằng một cấu trúc phức tạp. Mối liên kết của họ không nằm ở MFS, mà thông qua công cụ gọi là “đòn bẩy ngược” (back-leverage) cấp cho một đơn vị tín dụng tư nhân thuộc Apollo Global Management (trước đây là một phần của Credit Suisse).
Lời thú nhận của HSBC đã gián diện phơi bày động lực chính đằng sau cơn sốt tín dụng tư nhân hiện nay: Nợ ngân hàng.
Sau cuộc khủng hoảng 2004, các quy định khắt khe về vốn khiến việc cho vay trực tiếp đối với các doanh nghiệp tầm trung trở nên kém hấp dẫn. Các ngân hàng đã rút lui khỏi thị trường này nhưng lại “đổ bộ” vào một hình thức khác: cho các nhóm tín dụng tư nhân vay tiền.
Mô hình này vốn được coi là đôi bên cùng có lợi: Các quỹ tín dụng tư nhân có thêm vốn để gia tăng lợi suất, trong khi ngân hàng thu được phí dịch vụ với danh nghĩa là khoản vay an toàn. Thế nhưng, khoản lỗ khổng lồ của HSBC đã đập tan niềm tin bấy lâu nay rằng: cho vay gián tiếp thông qua các quỹ tín dụng sẽ an toàn hơn so với cho vay trực tiếp.
Sự chủ quan về đòn bẩy
Theo các nguồn tin thân cận, HSBC đã rót vốn cho Atlas SP - công ty đầu tư toàn cầu mà Apollo thâu tóm vào đầu năm 2023. Atlas sau đó sử dụng số tiền này để cho MFS vay thông qua một thực thể có mục đích đặc biệt (SPV).
Vấn đề nằm ở tỷ lệ cho vay trên giá trị (LTV). Trong khi tỷ lệ thông thường trong ngành dao động từ 60-70%, HSBC đã tài trợ tới 80% giá trị các khoản vay trong SPV liên kết với MFS. Tỷ lệ đòn bẩy quá cao này chính là lý do khiến HSBC chịu đòn đau nhất dù chỉ là bên cho vay gián tiếp.
Khi tài sản của MFS sụp đổ, phần vốn chủ sở hữu 20% của Atlas tại SPV gần như đã bị xóa sổ. Điều này đẩy HSBC vào thế khó: Khi bên cho vay trực tiếp (Atlas) không còn quyền lợi kinh tế, họ sẽ thiếu động lực trong việc ráo riết truy thu nợ từ bên vay (MFS) để trả lại cho ngân hàng.
Vụ việc MFS đã phơi bày hàng loạt dấu hiệu đỏ bị ngó lơ: Một công ty ít tên tuổi, được kiểm soát độc quyền bởi một cá nhân và thực hiện hàng chục thương vụ bất động sản liên quan đến một cựu quan chức nước ngoài, nhưng vẫn huy động được hàng tỷ bảng Anh từ các định chế tài chính lớn.
Bà Sarah Breeden, Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), nhận định đầy sắc sảo: “Đòn bẩy ở cấp độ doanh nghiệp, cấp độ quỹ và cấp độ nhà tài trợ... Đó là một ‘chiếc bánh tầng’ mà các ngân hàng dường như không bao giờ cộng tổng lại để thấy hết rủi ro”.
Khoản lỗ này giáng một đòn mạnh vào chiến lược của CEO Georges Elhedery trong việc hợp nhất các mảng kinh doanh để tạo ra một gã khổng lồ tài trợ. HSBC cho biết họ đang rà soát lại toàn bộ các hạn mức tín dụng và tạm dừng một số hình thức cho vay nhất định, đồng thời khẳng định đây chỉ là một sự cố đơn lẻ.
Tuy nhiên, BoE cảnh báo nếu có quá nhiều “trái đắng” (các khoản vay kém chất lượng) xuất hiện trên thị trường tư nhân, các ngân hàng sẽ không còn khả năng phân biệt đâu là tín dụng tốt hay xấu. Khi đó, một cuộc thắt chặt trên thị trường tư nhân hoàn toàn có thể lây lan và gây tổn thương cho toàn bộ nền kinh tế thực.
Theo: Financial Times, WSJ