Công nghệ lồng HDPE thúc đẩy nuôi biển bền vững tại Khánh Hòa. Ảnh: KS. Báo NNMT
Ngành nuôi biển Việt Nam đang ghi nhận sự thay đổi cơ cấu vật liệu hạ tầng từ gỗ và phao xốp sang ống nhựa HDPE. Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tính đến cuối năm 2024, tổng thể tích lồng nuôi biển cả nước đạt 9,7 triệu m3, tăng 38,6% so với năm 2020, đi kèm sản lượng 832.000 tấn.
Đóng góp vào mức tăng trưởng này là hệ thống lồng HDPE với khả năng chịu tải gió bão cấp 12 và tuổi thọ thiết kế từ 20 đến 50 năm. Cấu trúc nhựa HDPE có tính đàn hồi cao, cho phép toàn bộ khung lồng biến dạng theo hình sóng để hấp thụ xung lực, bảo vệ lưới và vật nuôi bên trong thay vì đối đầu trực diện và dễ đứt gãy như vật liệu truyền thống.
Lồng HDPE của Công ty TNHH MTV Dịch vụ & Công nghệ Nuôi trồng Thủy sản cung cấp cho chương trình thí điểm nuôi biển công nghệ cao tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: KS. Báo NNMT
Quá trình chuyển đổi hạ tầng này được thúc đẩy trực tiếp bởi năng lực cung ứng của các doanh nghiệp nội địa. Tại chương trình thí điểm nuôi biển công nghệ cao tỉnh Khánh Hòa, hệ thống lồng HDPE được cung cấp bởi Công ty TNHH MTV Dịch vụ và Công nghệ Nuôi trồng Thủy sản. Đơn vị này hiện vận hành hai nhà máy quy mô 6ha, làm chủ quy trình khép kín từ khâu nhập hạt nhựa nguyên sinh đến kéo sợi PE đạt chuẩn ISO 9001:2015 và đã xuất khẩu sang 6 quốc gia.
Trang tại nuôi biển sử dụng chất liệu HDPE. Ảnh: Nông Nghiệp Việt Nam
Tại khu vực phía Bắc, các nhà cung cấp như STP Group cũng đang gia tăng công suất, tiêu biểu là dự án cụm 6 lồng tròn đường kính 12m với tổng diện tích 678 m2 vừa hạ thủy tại Cẩm Phả, Quảng Ninh.
Ảnh: Kim Sơ. Báo NNMT
Về mặt hiệu quả tài chính, các báo cáo thực tế cho thấy sự chênh lệch lớn so với phương pháp canh tác cũ nhờ việc loại bỏ hoàn toàn chi phí thay mới lồng sau mỗi chu kỳ 2-3 năm. Cụ thể, mô hình nuôi cá giò bằng lồng HDPE quy mô 2.700 m3 tại Khánh Hòa và Quảng Ngãi ghi nhận mức lợi nhuận bình quân 200 triệu đồng mỗi lồng sau 9 tháng, tương đương mức tăng 308% so với lồng gỗ.
Tại Hải Phòng và Quảng Ninh, dự án nuôi cá mú trân châu quy mô 630 m3 đạt tỷ lệ sống 75,8%, năng suất 17 kg/m3, kéo hiệu quả kinh tế tăng 69,8%.
Tính đến nay, riêng Khánh Hòa đã có 27 hộ ngư dân hoàn tất lắp đặt 50 lồng tròn và 12 ô lồng vuông bằng vật liệu mới, hiện thực hóa lộ trình công nghiệp hóa hướng tới mục tiêu giá trị xuất khẩu thủy sản đạt 1,8 đến 2 tỷ USD mỗi năm.
Dù ghi nhận tỷ suất sinh lời khả quan trong dài hạn, quá trình nhân rộng công nghệ lồng HDPE hiện vẫn gặp rào cản về suất đầu tư ban đầu cao hơn so với vật liệu tre, gỗ truyền thống. Phần lớn các hộ nuôi biển đang hoạt động dưới hình thức nhỏ lẻ, năng lực tài chính hạn chế, dẫn đến khó khăn trong việc tự chủ chuyển đổi đồng bộ hạ tầng nếu thiếu vắng các nền tảng tín dụng ưu đãi.
Để giải quyết bài toán nguồn vốn và thay đổi thói quen canh tác, các địa phương đang khẩn trương hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi mặt nước, đồng thời thiết lập các chính sách hỗ trợ chi phí chuyển đổi và xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm giữa ngư dân, doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.