Trong phiên giao dịch ngày 6-3, giá dầu thô Mỹ chốt ở mức 90,90 USD/thùng, tăng 36% so với một tuần trước.
Giá dầu thô Brent cũng leo lên 92,69 USD/thùng, tăng 27% trong tuần qua. Đây được xem là một trong những đợt tăng giá nhanh nhất kể từ khi xung đột bùng phát.
Nguyên nhân chính là việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – gần như bị tê liệt.
Hãng tin AP cho biết khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày, tương đương gần 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, bình thường sẽ đi qua khu vực này.
Tuy nhiên, nhiều tàu chở dầu hiện bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư do lo ngại nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái.
Không chỉ vậy, nhiều cơ sở năng lượng lớn trong khu vực cũng bị ảnh hưởng bởi các đợt tấn công qua lại. Theo các chuyên gia năng lượng, nguồn cung dầu và khí đốt từ Trung Đông đang bị gián đoạn nghiêm trọng.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu khiến giá xăng dầu tại nhiều quốc gia tăng mạnh. Ảnh: AP
Ông Claudio Galimberti, kinh tế trưởng Công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy, cho biết chiến sự Trung Đông đã khiến khoảng 9 triệu thùng dầu/ngày tạm thời bị rút khỏi thị trường.
"Tin tức liên tục xuất hiện về tàu bị tấn công, nhà máy lọc dầu hoặc đường ống bị đánh trúng. Danh sách thiệt hại ngày càng dài" - ông Galimberti nói.
Iran đã đánh trúng một nhà máy lọc dầu lớn tại Saudi Arabia và một cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại Qatar. Vụ tấn công vào cơ sở LNG đặc biệt gây lo ngại khi khiến khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu bị gián đoạn.
Hệ quả là giá năng lượng tăng mạnh ở nhiều khu vực. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã lên 3,32 USD/gallon, tăng 11% so với tuần trước, theo số liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA). Giá dầu diesel cũng tăng 15%, lên mức 4,33 USD/gallon.
Ở châu Âu và châu Á – những khu vực phụ thuộc nhiều hơn vào năng lượng Trung Đông – tác động còn rõ rệt hơn. Giá dầu diesel tại châu Âu được cho là đã tăng gấp đôi, trong khi giá nhiên liệu máy bay tại châu Á tăng gần 200%.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran có thể kéo dài từ 4-5 tuần nhưng cũng có khả năng tiếp tục lâu hơn nhiều. Đến cuối tuần, ông Donald Trump còn tuyên bố sẽ không đàm phán với Iran nếu Tehran không đầu hàng vô điều kiện.
Các chuyên gia cho biết dầu mỏ được giao dịch trên thị trường quốc tế nên giá dầu tại Mỹ vẫn bị chi phối bởi tình hình Trung Đông. Hơn nữa, nếu các công ty Mỹ tăng khai thác thì cũng phải mất khoảng 6 tháng mới có thể đưa thêm sản lượng ra thị trường.
Ngoài ra, phần lớn dầu thô Mỹ là loại nhẹ và ngọt, trong khi nhiều nhà máy lọc dầu ở bờ Đông và bờ Tây lại được thiết kế để xử lý dầu nặng và chua.
Vì vậy, Mỹ vẫn phải nhập khẩu một phần sản phẩm tinh chế như xăng.
Trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang, nhiều người dân Mỹ đã bắt đầu tích trữ xăng.
Ông Jerry Dalpiaz, sống tại bang Louisiana, cho biết ông đã đổ đầy bình xe và cả các can dự trữ ngay khi nghe tin Mỹ bắt đầu chiến dịch quân sự với Iran.
"Tôi còn xoay xở được vì điều kiện tài chính ổn nhưng nhiều người phải sống nhờ lương từng tháng thì sẽ rất khó khăn" - ông Dalpiaz nói.
Để trấn an thị trường, chính quyền Mỹ đã công bố kế hoạch bảo hiểm thiệt hại hàng hải trị giá khoảng 20 tỉ USD cho các doanh nghiệp hoạt động tại vùng Vịnh, nhằm khuyến khích tàu thương mại quay lại tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.