Giảm lãi suất là cần thiết nhưng chưa đủ
Phát biểu tại Toạ đàm "Vai trò của ngành Ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế" sáng 8/5, ông Trần Văn Hiển - Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại - Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, việc các ngân hàng chủ động giảm lãi suất cho vay là chính sách “rất thiết thực và kịp thời” đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo ông Hiển, mục tiêu lớn nhất của việc giảm lãi suất là giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh. Lãi suất thấp cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động, đầu tư công nghệ, chuyển đổi số và tối ưu quy trình sản xuất nhằm giảm chi phí vận hành.
Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ nằm ở mức lãi suất mà là khả năng tiếp cận vốn vay.
Ông Trần Văn Hiển - Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại - Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.
“Giảm lãi suất là rất tốt, nhưng nếu doanh nghiệp không thể vay được vốn thì mục tiêu hỗ trợ cũng không đạt được”, ông Hiển nhấn mạnh.
Ông Hiển cho biết, hiện đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được triển khai, trong đó có Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, khả năng lan tỏa của các chính sách này vẫn còn hạn chế, chưa tạo được tác động rộng rãi đến cộng đồng doanh nghiệp.
Từ thực tế đó, ông đề xuất các ngân hàng cần song song với việc giảm lãi suất là đổi mới cách tiếp cận tín dụng. Thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp, ngân hàng nên đánh giá doanh nghiệp thông qua dòng tiền thực tế và dữ liệu tài chính số hóa.
Theo ông, hiện nay phần lớn hoạt động tài chính của doanh nghiệp đã được quản lý trên hệ thống số, minh bạch hơn trước rất nhiều. Đây là cơ sở quan trọng để các ngân hàng đánh giá "sức khỏe" tài chính và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.
Ngoài ra, các hợp đồng, đơn hàng doanh nghiệp đã ký với đối tác cũng cần được xem là căn cứ đánh giá tín dụng. Với những doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng ổn định, có dòng tiền đều đặn và liên tục, đây là yếu tố đủ để ngân hàng yên tâm cấp vốn.
Ông Hiển cũng cho rằng các ngân hàng nên ưu tiên tín dụng cho những lĩnh vực có tốc độ quay vòng vốn nhanh và ổn định như thực phẩm, đồ uống, bán lẻ hay xuất khẩu. Đây là các ngành có khả năng tạo dòng tiền đều, giúp giảm rủi ro tín dụng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ngân hàng và doanh nghiệp là “cặp đôi không thể chia tay”
Liên quan đến định hướng điều hành lãi suất, ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ - Ngân hàng Nhà nước cho biết, chi phí vốn và biến động lãi suất có tác động rất lớn đến hoạt động của doanh nghiệp cũng như năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo ông Quang, nhận thức rõ điều này, từ năm 2023 đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp nhằm duy trì ổn định mặt bằng lãi suất và từng bước kéo giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ - Ngân hàng Nhà nước.
Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng ở mức cao và khả năng huy động vốn của các ngân hàng có thời điểm gặp áp lực, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng giữ ổn định lãi suất huy động, cơ cấu lại nguồn vốn và tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa giảm lãi suất cho vay.
Đặc biệt, sau cuộc họp ngày 19/4 giữa Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và lãnh đạo 46 ngân hàng thương mại, gần như toàn bộ các ngân hàng tham gia đã đồng thuận giảm lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ 6-12 tháng với mức giảm từ 0,1-1%/năm.
Theo thống kê mới nhất, lãi suất huy động bình quân của các khoản tiền gửi mới hiện khoảng 5,7%/năm, giảm 0,26 điểm % so với cuối tháng 1/2026. Lãi suất cho vay bình quân cũng bắt đầu có xu hướng giảm nhẹ.
Ông Quang cho rằng, xu hướng giảm của lãi suất huy động sẽ tiếp tục lan tỏa vào cơ cấu nguồn vốn của các tổ chức tín dụng, qua đó tạo điều kiện để lãi suất cho vay giảm thêm trong thời gian tới.
Để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước cũng triển khai nhiều biện pháp như bơm vốn qua nghiệp vụ thị trường mở với kỳ hạn dài hơn trước và thực hiện hoán đổi ngoại tệ lấy tiền đồng nhằm tăng thêm nguồn cung thanh khoản.
Trong khi đó, PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh - Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng cho rằng, quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp không đơn thuần là bên cho vay và bên đi vay mà là “một cơ chế cộng sinh mang tính cấu trúc” của nền kinh tế.
Theo bà, để nâng cao khả năng tiếp cận vốn, bản thân doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần minh bạch tài chính, nâng cao năng lực quản trị và chứng minh được khả năng hấp thụ vốn hiệu quả.