Trong một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Antiquity, nhóm khảo cổ quốc tế từ Úc, Pháp, Mỹ, Đức và Lào tuyên bố họ đã tìm thấy nhiều hài cốt người được sắp xếp cẩn thận bên trong một chiếc chum đá ở Cánh đồng Chum, một di tích cự thạch nổi tiếng ở cao nguyên Xieng Khouang, phía Bắc nước Lào.
Mặc dù từ lâu các nhà khoa học đã tin rằng Cánh đồng Chum liên quan đến những nghi lễ chôn cất cổ xưa, nhưng trong hàng chục năm hài cốt người chỉ mới được tìm thấy xung quanh những chiếc chum đá hoặc ở những vị trí trống trong khuôn viên di tích.
Đây là lần đầu tiên hài cốt người được tìm thấy bên trong một chiếc chum. Không những vậy, số lượng hài cốt lẫn cách sắp xếp đã gây kinh ngạc cho các nhà khoa học.
Di tích Cánh đồng Chum ở Lào - Ảnh: HERITAGE DAILY
Theo Live Science, phát hiện đột phá đến từ "Chum số 1", đường kính lên tới 2,05 m và là một trong những chiếc lớn nhất ở Cánh đồng Chum.
Số lượng xương người bên trong chum này rất lớn và đến từ những bộ phận khác nhau. Ví dụ, sọ người được đặt dọc theo mép chum, trong khi xương tay và xương chân được gom lại với nhau. Điều này cho thấy đây chỉ là nơi chôn cất thứ cấp.
Bên trong chum còn có những hạt cườm thủy tinh nhiều màu, nhiều trong số đó được sản xuất tại Ấn Độ.
Bên trong Chum số 1 - Ảnh: Nicholas Skopal
Việc định tuổi bằng đồng vị carbon phóng xạ trên một số chiếc răng trong chum còn mang lại bất ngờ lớn hơn: Hài cốt được đưa vào chum ở nhiều thời điểm khác nhau trong khoảng thời gian từ năm 890 đến năm 1160.
Theo đồng tác giả Nicholas Skopal, một nhà khảo cổ học tại Đại học James Cook (Úc), các bằng chứng trên cho thấy Chum số 1 là một không gian phục vụ việc cải táng tập thể, được sử dụng qua nhiều thế hệ, có thể thuộc về một gia tộc.
Tiến sĩ Skopal cho biết nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục phân tích DNA của các bộ hài cốt bên trong chum để xác định mối quan hệ sinh học giữa các cá nhân.
Phát hiện này đã giúp làm rõ thêm bức màn bí ẩn bao trùm Cánh đồng Chum ở Lào. Di tích này có đến hơn 2.000 chiếc chum đá, nhưng thông tin về nền văn minh đã xây nên chúng cho đến nay vẫn rất ít ỏi.
Một vấn đề khác là phần lớn chum đá trong Cánh đồng Chum được xây dựng dọc theo các tuyến thương mại sầm uất từ năm 500 trước Công nguyên đến năm 500 sau Công nguyên. Tuy nhiên các hài cốt trong Chum số 1 cho thấy một niên đại gần đây hơn nhiều, mở ra nhiều câu hỏi mới.
Ngoài ra, việc các chum đá khác có được sử dụng cùng mục đích như Chum số 1 hay không vẫn là ẩn số.