Theo thông báo từ Bộ Tài chính Mỹ, giấy phép mới áp dụng với dầu thô Nga đã được chất lên tàu chở dầu trước hoặc trong ngày 17/4 và có hiệu lực đến 16/5. Quyết định này được đưa ra ngay sau khi cơ chế miễn trừ trước đó hết hạn ngày 11/4, đồng thời đảo chiều so với phát biểu trước đó của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent rằng Washington sẽ không gia hạn các giấy phép tương tự.
Động thái của Mỹ diễn ra trong bối cảnh giá dầu toàn cầu biến động mạnh vì xung đột tại Trung Đông và tình trạng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới.
Dù Tehran cùng ngày tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho tàu thương mại sau tín hiệu ngừng bắn khu vực, thị trường vẫn chịu áp lực lớn do lo ngại nguồn cung chưa thực sự ổn định. Giá dầu Brent có thời điểm giảm 9%, về quanh 90 USD/thùng, xóa phần lớn mức tăng trước đó do chiến sự gây ra. Giá diesel tại Mỹ và châu Âu cũng hạ nhiệt.
Giới quan sát cho rằng giấy phép mới của Washington sẽ giúp bổ sung nguồn cung cho các quốc gia đang chịu thiếu hụt nhiên liệu, đặc biệt tại châu Á. Một số nước trong khu vực được cho là đã vận động Mỹ gia hạn cơ chế này do tác động ngày càng lớn từ gián đoạn nguồn dầu.
Quy mô ảnh hưởng của quyết định không nhỏ. Trước đó, đặc phái viên kinh tế Nga Kirill Dmitriev từng cho biết cơ chế miễn trừ tương tự có thể giải phóng khoảng 100 triệu thùng dầu Nga, tương đương gần một ngày sản lượng dầu toàn cầu.
Tuy nhiên, quyết định của Washington lập tức vấp phải chỉ trích, đặc biệt từ châu Âu. Nhiều ý kiến cho rằng việc tiếp tục cho phép giao dịch dầu Nga có thể mang lại nguồn thu lớn cho Moscow, qua đó làm suy yếu hiệu quả của các lệnh trừng phạt liên quan đến xung đột Ukraine.
Brett Erickson, chuyên gia từ Obsidian Risk Advisors, cho rằng miễn trừ trước đó không giúp ổn định đáng kể thị trường năng lượng, nhưng lại tạo “khoản lợi nhuận lớn” cho Nga. Theo ông, việc gia hạn lần này tiếp tục mang lại lợi thế cho các đối thủ chiến lược của Mỹ.
Dù vậy, giấy phép mới vẫn có giới hạn. Bộ Tài chính Mỹ cho biết cơ chế này không áp dụng cho các giao dịch liên quan đến Iran, Triều Tiên, Cuba hoặc một số vùng lãnh thổ Ukraine đang bị kiểm soát.
Giới phân tích nhận định, quyết định của Mỹ phản ánh sự giằng co giữa hai mục tiêu là duy trì áp lực trừng phạt đối với Nga và ngăn một cú sốc giá năng lượng lan rộng. Trong bối cảnh giá nhiên liệu là vấn đề chính trị nhạy cảm tại Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn, Washington dường như đang ưu tiên ổn định thị trường hơn là siết chặt trừng phạt trong ngắn hạn.
Cùng lúc, Tổng thống Trump cho biết Mỹ và Iran đã có “những cuộc thảo luận rất tích cực” và đối thoại sẽ tiếp tục trong cuối tuần, làm dấy lên kỳ vọng một thỏa thuận rộng hơn có thể giúp khơi thông dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Theo Reuters