Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, là khách hàng chính mua dầu từ Iran. Điều này khiến Bắc Kinh đặc biệt dễ bị tổn thương trước bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào do xung đột ở Trung Đông gây ra.
Trung Quốc cũng đồng thời là khách hàng mua dầu lớn nhất của Venezuela và là nhà nhập khẩu dầu hàng đầu từ Nga. Nhờ nguồn cung dầu từ 3 quốc gia đang chịu các lệnh trừng phạt khác nhau của phương Tây, Trung Quốc đã tiết kiệm được hàng tỷ USD chi phí nhập khẩu nhiên liệu trong những năm gần đây.
Theo công ty phân tích Kpler, Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran năm 2025, trung bình 1,38 triệu thùng dầu/ngày. Con số này chiếm khoảng 13,4% tổng lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc là 10,27 triệu thùng/ngày.
Các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc, được biết đến với tên gọi "teapot", là khách hàng chính của Iran. Dầu Iran hấp dẫn nhờ mức giá chiết khấu sâu so với dầu thô không thuộc diện trừng phạt.
Các nhà máy lọc dầu nhỏ, chiếm khoảng 1/4 công suất lọc dầu của Trung Quốc, hoạt động với biên lợi nhuận thấp và đôi khi âm. Gần đây, họ còn bị ảnh hưởng bởi nhu cầu các sản phẩm lọc dầu trong nước suy yếu.
Các công ty dầu khí quốc doanh lớn của Trung Quốc đã không mua dầu của Iran kể từ năm 2018/2019, theo nhận định của các nhà giao dịch và chuyên gia.
Theo các nhà giao dịch, dầu thô nhẹ của Iran đã được giao dịch ở mức thấp hơn khoảng 8 - 10 USD/thùng so với dầu Brent của ICE tính theo giá giao hàng đến Trung Quốc kể từ tháng 12. Điều đó có nghĩa là các nhà máy lọc dầu Trung Quốc sẽ tiết kiệm được khoảng 8 - 10 USD/thùng nếu họ mua từ Iran thay vì dầu thô Oman không bị trừng phạt, theo tính toán của một nhà giao dịch và Reuters.
Kpler cho biết Iran hiện đang dự trữ một lượng dầu kỷ lục trên biển, tương đương với sản lượng khoảng 50 ngày, do Trung Quốc giảm mua vì lệnh trừng phạt và Tehran tìm cách bảo vệ nguồn cung khỏi nguy cơ bị Mỹ tấn công.
Washington đã tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Tehran vào năm 2018. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt thêm một số vòng trừng phạt mới đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ của Iran kể từ tháng 1/2025.
Ngày 12/1, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng bất kỳ quốc gia nào “làm ăn với Iran” sẽ phải chịu mức thuế 25% đối với toàn bộ hoạt động kinh doanh với Mỹ. Ông Trump khẳng định biện pháp này “có hiệu lực ngay lập tức”, song không nêu rõ phạm vi áp dụng cũng như cơ chế thực thi cụ thể.
Bắc Kinh bác bỏ các lệnh trừng phạt đơn phương, đồng thời tuyên bố hoạt động thương mại với Iran là hợp pháp.
Dầu mỏ Iran nhập khẩu vào Trung Quốc thường được các thương nhân dán nhãn là có nguồn gốc từ các quốc gia khác như Malaysia và Indonesia.
Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy không có lô dầu nào được vận chuyển từ Iran kể từ tháng 7/2022.
Tham khảo: Reuters