Philippines chính thức quay trở lại thị trường gạo quốc tế từ ngày 1/1, sau khi dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu mặt hàng này kéo dài 4 tháng, bắt đầu từ tháng 9 năm ngoái, theo Philstar.
Tuy nhiên, mức thuế áp dụng đối với gạo nhập khẩu vẫn sẽ được giữ ở mức 15%, do chính phủ vẫn chưa chính thức hóa việc áp dụng mức thuế cao hơn là 20%.
Cục Công nghiệp Thực vật Philippines (BPI) do ông Gerald Glenn Panganiban làm giám đốc gần đây đã ban hành hướng dẫn về việc nối lại hoạt động nhập khẩu gạo.
Theo hướng dẫn này, gạo nhập khẩu chỉ được phép vào Philippines thông qua 17 cảng trên toàn quốc, gồm: Subic, Batangas, Manila International Container Port, Port of Manila, Cebu, Cagayan de Oro, Iligan, Davao, General Santos, Tacloban, Tabaco (Albay), Zamboanga, Bacolod, Iloilo, Tagbilaran, Dumaguete và Calbayog.
Gạo nhập khẩu phải đến Philippines trong vòng 60 ngày kể từ khi được cấp giấy phép kiểm dịch vệ sinh và kiểm dịch thực vật (SPSIC) tương ứng.
“Các lô hàng vượt quá thời hạn quy định sẽ không được chấp nhận và phải được trả lại nước xuất xứ, với chi phí do nhà nhập khẩu chịu,” ông Panganiban cho biết trong hướng dẫn đã được Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco Tiu Laurel Jr. phê duyệt.
Điều này có nghĩa là gạo nhập khẩu dự kiến sẽ cập cảng chậm nhất vào cuối tháng 2, theo các quan chức ngành nông nghiệp.
Trước đó, Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) thông báo rằng 500.000 tấn gạo sẽ được phép nhập khẩu trong giai đoạn này.
DA hiện vẫn đang quản lý chặt chẽ việc đưa gạo nhập khẩu ra thị trường nhằm bảo vệ giá lúa của nông dân trong nước.
“DA và các bên liên quan trong ngành lúa gạo đã thống nhất tăng cường quản lý nhập khẩu, đặc biệt trong mùa thu hoạch hè, khi sản lượng trong nước đạt đỉnh và các nhà xay xát được kỳ vọng sẽ hỗ trợ giá thu mua tại ruộng,” cơ quan này cho biết.
BPI cũng đã miễn yêu cầu đặt cọc 10% khi xin cấp SPSIC cho các lô gạo nhập khẩu mới, điều mà giới trong ngành nhận định sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính cho các nhà nhập khẩu gạo.
Văn phòng Thương vụ Thái Lan tại Manila cho biết, việc Philippines nối lại nhập khẩu gạo là một diễn biến “tích cực” và là cơ hội đối với các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, vốn là một trong những nhà cung cấp truyền thống cho thị trường này.
Theo dữ liệu của BPI, Philippines đã nhập khẩu gần 3,37 triệu tấn gạo trong năm ngoái, thấp hơn khoảng 30% so với mức 4,81 triệu tấn của năm 2024, do tác động của lệnh cấm nhập khẩu kéo dài bốn tháng.
Về phần mình, ông Raul Montemayor của Liên đoàn Nông dân Tự do (Federation of Free Farmers – FFF) cho rằng BPI cần làm rõ các hướng dẫn để tránh những cách hiểu sai có thể dẫn đến vi phạm quy định.
Trong một diễn biến khác, FFF và đảng Magsasaka sẽ nộp đơn khiếu nại hành chính lên Văn phòng Thanh tra (Ombudsman) trong ngày hôm nay, nhằm vào ông Panganiban và Ủy viên Hải quan Ariel Nepomuceno, vì đã cho phép gạo nhập khẩu vào Philippines ngay cả sau khi Tổng thống Marcos ra lệnh cấm nhập khẩu từ ngày 1/9.
Ông Nguyễn Văn Thành, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Lộc Trời cho biết với Thời Báo Ngân Hàng, ngay từ cuối năm 2025, các đối tác Philippines đã chủ động liên hệ để thăm dò giá và kế hoạch giao hàng cho quý 1/2026. Đây vẫn là thị trường có sức mua lớn, ổn định, đặc biệt với các dòng gạo trắng và gạo thơm trung cấp - phân khúc thế mạnh của doanh nghiệp Việt. Nhu cầu nhập khẩu trở lại của Philippines không chỉ giúp doanh nghiệp tiêu thụ hàng hóa thuận lợi hơn mà còn có tác động tích cực đến tâm lý thị trường, góp phần giữ giá lúa trong nước ở mức hợp lý cho nông dân.
Theo thống kê mới nhất của Cục Hải quan, năm 2025, Việt Nam xuất khẩu gạo đạt hơn 8,06 triệu tấn, thu về trên 4,1 tỷ USD, giảm 10,8% về khối lượng và giảm 27,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024, phản ánh rõ tác động của xu hướng giảm giá gạo trên thị trường thế giới năm qua.
Tính đến ngày 31/12/2025 theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, vụ Đông Xuân 2025–2026, toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã xuống giống được 921.000ha, tương đương 73,8% trong tổng kế hoạch 1,266 triệu ha. Một số diện tích gieo cấy sớm đã bắt đầu cho thu hoạch.
Trong Bản tin mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), trong tháng 12/2025 có 32 tàu vào cảng TP.Hồ Chí Minh xếp khoảng 239.600 tấn gạo, chủ yếu xuất sang Philippines; phần còn lại đi châu Phi và Malaysia.