Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa kéo dài cũng khiến các khu vực lõi như Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch tiệm cận ngưỡng chịu tải, đặt ra yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển, trong đó việc mở rộng trục công nghiệp về phía Bắc trở thành xu hướng tất yếu.
Không gian cũ đạt ngưỡng, không gian mới buộc phải mở ra
Trong hơn hai thập kỷ qua, Đồng Nai là điểm đến quen thuộc của dòng vốn đầu tư công nghiệp trong và ngoài nước. Hệ thống khu công nghiệp phát triển sớm, hạ tầng giao thông liên vùng ngày càng hoàn thiện, cùng lợi thế tiếp giáp TP.HCM đã giúp địa phương này duy trì sức hút ổn định. Tuy nhiên, chính sự phát triển nhanh và tập trung đó lại tạo ra áp lực lớn lên quỹ đất, hạ tầng và môi trường đô thị.
Thực tế cho thấy, phần lớn các khu công nghiệp tại Biên Hòa, Long Thành và Nhơn Trạch hiện đã đạt tỷ lệ lấp đầy cao. Quỹ đất liền thửa đủ lớn để phát triển các khu công nghiệp mới ngày càng khan hiếm, trong khi yêu cầu về bảo vệ môi trường và cân bằng phát triển đô thị – dân cư ngày càng chặt chẽ. Cùng với đó, giá thuê đất công nghiệp tại Đồng Nai đã tăng mạnh trong 5–7 năm trở lại đây, khiến chi phí đầu vào của doanh nghiệp không ngừng gia tăng.
Trong bối cảnh "không còn nhiều dư địa" tại các khu vực truyền thống, việc các doanh nghiệp buộc phải tính toán bài toán dài hạn về không gian sản xuất trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Dòng dịch chuyển khỏi các lõi công nghiệp cũ vì thế không phải là hiện tượng mang tính thời điểm, mà là kết quả tất yếu của quá trình phát triển đến ngưỡng.
Quỹ đất công nghiệp và bài toán kế thừa không gian
Khi Đồng Nai bước vào giai đoạn tái cấu trúc không gian công nghiệp, câu hỏi đặt ra không phải là "có dịch chuyển hay không", mà là "dịch chuyển đi đâu" và "khu vực nào có khả năng kế thừa vai trò công nghiệp một cách bền vững". Trong bức tranh đó, khu vực Bình Phước (cũ), đặc biệt là vùng Minh Hưng – Chơn Thành, đang dần nổi lên như một vùng kế thừa tự nhiên của Đồng Nai ở phía Bắc.
Về mặt địa lý, Minh Hưng – Chơn Thành sở hữu lợi thế tiếp giáp trực tiếp với Đồng Nai, đồng thời nằm giữa trục kết nối quan trọng với TP.HCM (bao gồm cả Bình Dương cũ). Đây là khu vực có khả năng đóng vai trò "cửa ngõ phía Bắc Đồng Nai mới", nơi tiếp nhận dòng dịch chuyển công nghiệp khi không gian phía Nam và Đông Nam dần bão hòa.
Thu hút dòng vốn FDI, Đồng Nai trở thành trung tâm công nghiệp - logistics chiến lược
Không chỉ dừng lại ở vị trí, Minh Hưng – Chơn Thành còn được hưởng lợi từ mạng lưới hạ tầng giao thông liên vùng đang và sẽ được hoàn thiện. Quốc lộ 13, Quốc lộ 14, cùng các tuyến cao tốc trọng điểm như TP.HCM – Chơn Thành, Chơn Thành – Gia Nghĩa, hay trục đường Hồ Chí Minh kết nối Đức Hòa với Chơn Thành, đang từng bước hình thành một trục logistics liên hoàn. Hệ thống này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển hàng hóa mà còn mở rộng biên độ phát triển cho các hoạt động công nghiệp, dịch vụ và đô thị vệ tinh.
Minh Hưng – Chơn Thành: vùng kế thừa công nghiệp phía Bắc
Một trong những lợi thế nổi bật của Minh Hưng – Chơn Thành là quỹ đất còn lớn, liền thửa và có khả năng phát triển dài hạn. Trong bối cảnh nhiều địa phương công nghiệp phía Nam đang đối mặt với bài toán thiếu đất sạch quy mô lớn, Minh Hưng – Chơn Thành được xem là điểm đến phù hợp cho các mô hình khu công nghiệp mới, khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ tích hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển trong trung và dài hạn.
Sự dịch chuyển công nghiệp về khu vực này không chỉ mang ý nghĩa mở rộng không gian sản xuất, mà còn tạo tiền đề cho quá trình hình thành các đô thị phục vụ công nghiệp. Khi nhà máy, khu công nghiệp xuất hiện, dòng lao động, chuyên gia, kỹ sư cũng sẽ dịch chuyển theo, kéo theo nhu cầu về nhà ở, thương mại, giáo dục và dịch vụ. Minh Hưng – Chơn Thành vì thế không chỉ là nơi "đón đầu dòng dịch chuyển" công nghiệp, mà còn là điểm hình thành các cực tăng trưởng mới ở phía Bắc Đồng Nai.
Điều đáng chú ý là xu hướng này diễn ra một cách tương đối âm thầm, theo logic thị trường, thay vì những cơn "sốt" mang tính ngắn hạn. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp tiếp cận khu vực Minh Hưng – Chơn Thành với tầm nhìn dài hơi hơn, đặt trong tổng thể chu kỳ phát triển vùng.
Giãn công nghiệp – giãn dân: quy luật quen thuộc
Nhìn lại quá trình phát triển của các địa phương công nghiệp như Bình Dương hay Long An trong quá khứ, có thể thấy một quy luật khá rõ ràng: khi khu vực lõi đạt ngưỡng, dòng công nghiệp và dân cư sẽ dần dịch chuyển ra các vùng ven có nhiều dư địa hơn. Quá trình giãn công nghiệp kéo theo giãn dân, hình thành các đô thị mới và tái cấu trúc không gian phát triển.
Với Đồng Nai sau sáp nhập, quy luật này đang lặp lại, nhưng ở một quy mô lớn hơn. Việc mở rộng công nghiệp về phía Bắc không chỉ giúp giảm áp lực cho các khu vực truyền thống, mà còn tạo ra sự phân bổ lại nguồn lực, góp phần phát triển cân bằng toàn vùng. Trong bức tranh đó, Minh Hưng – Chơn Thành nổi lên như một mắt xích quan trọng trong chuỗi kế thừa không gian công nghiệp.
Khu công nghiệp Minh Hưng – "điểm sáng" của công nghiệp tỉnh Đồng Nai
Mở ra giai đoạn tái cấu trúc không gian phát triển
Có thể thấy, việc mở rộng không gian công nghiệp Đồng Nai về phía Bắc là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng: từ áp lực quỹ đất, chi phí đầu vào, cho đến yêu cầu phát triển bền vững và cân bằng vùng. Đây không phải là xu hướng mang tính phong trào, mà là một bước chuyển mang tính chiến lược trong quá trình tái cấu trúc không gian phát triển sau sáp nhập.
Trong bối cảnh đó, những khu vực có vị trí chiến lược, hạ tầng kết nối tốt và quỹ đất còn dư địa như Minh Hưng – Chơn Thành đang dần xuất hiện rõ nét hơn trên bản đồ đầu tư. Dù vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện các điều kiện phát triển, khu vực này được xem là một phần quan trọng trong câu chuyện mở rộng công nghiệp Đồng Nai về phía Bắc – câu chuyện sẽ còn tiếp tục được làm rõ trong các phân tích chuyên sâu hơn ở giai đoạn tiếp theo.