Ong Nguyễn Đức Hùng Linh – Phó Tổng giám đốc Khối Đầu tư AgriS
Tại Hội thảo "Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số" trong khuôn khổ FChoice 2025, ông Nguyễn Đức Hùng Linh – Phó Tổng giám đốc Khối Đầu tư AgriS đã đưa ra những nhận định thẳng thắn về thực tế khắc nghiệt của thị trường xuất khẩu.
Ông Linh khẳng định: "Thay đổi lớn nhất từ thị trường quốc tế đang tác động mạnh mẽ đến hàng hóa Việt Nam chính là các tiêu chuẩn xanh (ESG) và yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Đây được coi là hai yếu tố then chốt, không chỉ riêng với ngành nông nghiệp mà cho tất cả các ngành nghề muốn duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trên quy mô toàn cầu."
ESG đang có dấu hiệu chững lại nhưng đây là xu hướng không thể đảo chiều
Phân tích sâu hơn về lộ trình chuyển đổi xanh, ông Linh nhận định dù xu hướng ESG tại một số thị trường như Mỹ có dấu hiệu chững lại do thay đổi chính sách, song trên bình diện toàn cầu, nhất là tại châu Âu, các quốc gia vẫn cam kết rất mạnh mẽ với bộ tiêu chuẩn này. "Đây là xu hướng dài hạn, không thể đảo chiều trong ngắn hạn," ông nhấn mạnh.
Để đáp ứng ESG, doanh nghiệp phải đối mặt với một lộ trình "dài hơi", đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn cho công nghệ, hệ thống, tư vấn, đào tạo cùng cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo. Theo ông, cần ít nhất 3–5 năm để doanh nghiệp có thể tiệm cận và đáp ứng các tiêu chuẩn ở mức cơ bản, bởi không thể chuyển đổi toàn bộ quy trình sản xuất ngay lập tức.
Điểm nhấn quan trọng trong phát biểu của lãnh đạo AgriS là áp lực khắt khe về tốc độ phản hồi thông tin. Hiện nay, "các nhà nhập khẩu, đặc biệt tại châu Âu, có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ hồ sơ, giấy tờ gốc của sản phẩm trong thời gian rất ngắn, thậm chí chỉ trong vòng 4 tiếng."
Ông Linh thẳng thắn cho rằng: "Nếu không thể cung cấp dữ liệu ngay lập tức, điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp chưa vận hành hiệu quả hoặc chưa sẵn sàng về hệ thống."
Thực tế này buộc doanh nghiệp phải số hóa toàn diện và đưa ra những quyết định chiến lược như chuyển đổi sang các hệ thống quản trị hiện đại như SAP để đạt hiệu quả cao hơn.
Thậm chí trong tương lai, áp lực cạnh tranh có thể đẩy thời gian truy xuất xuống còn 1 tiếng, hoặc doanh nghiệp phải cung cấp trực tiếp cho khách hàng một nền tảng dữ liệu để họ tự truy cập thông tin mà không cần qua trung gian.
Giải bài toán quy mô lớn nhưng lợi nhuận thấp
Doanh thu ngành mía đường hiện đạt khoảng 28.000 tỷ đồng, trong đó hơn 11.000 tỷ đồng đến từ mảng đường, và khoảng 80% sản lượng được xuất khẩu. Tuy nhiên, cũng giống như nhiều mặt hàng nông sản khác như gạo hay cà phê, giá đường chịu sức ép cạnh tranh rất lớn trên thị trường toàn cầu. Cung – cầu thế giới ở trạng thái tương đối cân bằng, khiến biên lợi nhuận ngành nông nghiệp khó cải thiện mạnh và thường chỉ dao động quanh mức 10%.
Để giải được bài toán quy mô lớn nhưng lợi nhuận thấp, ông Nguyễn Đức Hùng Linh cho rằng có hai con đường chính.
Thứ nhất là dịch chuyển sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, mang tính premium. Một ví dụ điển hình là sản phẩm đường organic. AgriS hiện có khoảng 10 ha vùng trồng đạt chuẩn organic. Giá bán của đường organic cao gấp 2–3 lần so với đường thông thường.
Tuy nhiên, để đạt được chứng nhận organic là cả một quá trình đầu tư bài bản, từ việc cách ly hoàn toàn cánh đồng với các khu vực canh tác khác đến tuân thủ quy trình sản xuất nghiêm ngặt hơn rất nhiều so với sản xuất truyền thống. Đổi lại, toàn bộ sản lượng đường organic sản xuất ra đều được tiêu thụ tại thị trường châu Âu, với nhu cầu luôn vượt cung.
Một ví dụ khác là ngành dừa, khi nhu cầu trên thế giới đang tăng rất mạnh. Có thời điểm, AgiS nhận được đơn hàng xuất khẩu lên tới 300 triệu lít, trong khi năng lực sản xuất chỉ đạt khoảng 120–150 triệu lít.
"Do đó, chúng tôi buộc phải ưu tiên thị trường xuất khẩu. Khi nhận diện được cơ hội đầu tư và kinh doanh, doanh nghiệp cần tập trung tối đa nguồn lực để khai thác" - Ông Linh nhấn mạnh.
Thứ hai là mở rộng không gian sản xuất ra nước ngoài. Trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp trong nước đã dần thu hẹp và khó mở rộng thêm, việc “đi ra ngoài” là xu hướng tất yếu. AgriS hiện đã có nông trường tại Campuchia và Australia, đồng thời định hướng mở rộng sang Indonesia trong thời gian tới. Indonesia cũng cam kết dành quỹ đất khoảng 200.000 ha để hợp tác sản xuất, phù hợp với chiến lược đảm bảo an ninh lương thực của quốc gia này.
"Theo tôi, xuất khẩu không chỉ đơn thuần là sản xuất tại Việt Nam rồi bán ra nước ngoài, mà còn là việc đặt nhà máy, vùng nguyên liệu trực tiếp tại thị trường nước ngoài, tương tự cách các doanh nghiệp Đài Loan, Hàn Quốc từng đầu tư vào Việt Nam" - Ông Linh chia sẻ.
Với quy mô dân số khoảng 300 triệu người và năng lực chế biến nông sản chưa phát triển tương xứng, Indonesia được xem là một thị trường rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt khi có thể đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, ESG và truy xuất nguồn gốc.
Thậm chí, bản thân các quốc gia sở tại cũng mong muốn doanh nghiệp Việt tham gia sản xuất tại chỗ để phục vụ xuất khẩu.
Bên cạnh sản xuất nông nghiệp thuần túy, ông Linh cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở vai trò sản xuất hàng hóa. Chiến lược của chúng tôi là từng bước chuyển sang cung cấp dịch vụ và giải pháp nông nghiệp, dựa trên triết lý “smart – sustainability – solution”.
Cụ thể, từ dữ liệu và kinh nghiệm tích lũy nhiều năm trong sản xuất, chúng tôi phát triển các phần mềm tư vấn canh tác cho nông dân, cung cấp dịch vụ thiết kế và vận hành nông trại (farm design, farm service). Những giải pháp này giúp nông dân nâng năng suất, chẳng hạn từ mức 50 tấn lên 70–80 tấn, dựa trên các mô hình đã được kiểm chứng thực tế.
Một mảng khác là tài chính xanh (Green Finance). AgriS đã triển khai các sản phẩm tài chính chuỗi cung ứng (supply chain financing), được số hóa thành nền tảng phần mềm để nông dân và các đối tác có thể tiếp cận trực tiếp. Tất cả các dịch vụ này được tích hợp trên một hệ sinh thái mở, không chỉ phục vụ khách hàng nội bộ mà còn hướng tới mở rộng ra thị trường.
Việt Nam có hàng chục triệu nông dân nhưng hiện vẫn chưa có một ứng dụng nền tảng chuyên biệt phục vụ riêng cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Đây chính là khoảng trống mà AgriS muốn lấp đầy. Khi mang lại được giá trị thực cho người nông dân, từ năng suất, tài chính đến quản trị, đó cũng chính là con đường tạo ra tăng trưởng bền vững trong dài hạn.