Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk cho biết đã có báo cáo cập nhật về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua địa bàn tỉnh, trong đó nêu rõ quy mô tuyến, các vướng mắc hiện hữu cũng như công tác chuẩn bị nguồn lực phục vụ giải phóng mặt bằng.
Theo đó, đoạn tuyến đi qua Đắk Lắk có chiều dài khoảng 98,68 km, đi qua 13 xã, phường, với điểm đầu tại xã Xuân Lộc và điểm cuối tại xã Hòa Xuân. Trên tuyến dự kiến bố trí 1 ga hành khách tại Hòa Thành (phường Phú Yên), cùng 2 trạm bảo dưỡng đặt tại xã Xuân Thọ và khu vực ga Tuy Hòa.
Tuy nhiên, phía tỉnh Đắk Lắk nhận định phương án tuyến hiện nay vẫn tồn tại nhiều điểm vướng mắc, khi đi qua hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến các khu dân cư hiện hữu và một loạt công trình đặc thù như chùa Từ Quang, chùa Kim Quang, cô nhi viện Mằng Lăng (thuộc nhà thờ Mằng Lăng), đình Phú Đa hay Trại tạm giam số 2 thuộc Công an tỉnh.
Trước thực trạng này, địa phương đã nhiều lần kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến nhằm giảm thiểu tối đa tác động đến các công trình văn hóa, lịch sử và đời sống người dân.
Một điểm nghẽn đáng chú ý khác là đến nay Ban Quản lý dự án Thăng Long vẫn chưa thực hiện bàn giao cọc mốc giải phóng mặt bằng ngoài thực địa. Việc chậm bàn giao này khiến địa phương chưa thể triển khai các bước quan trọng như đo đạc, kiểm kê và lập phương án bồi thường chính thức.
Theo kế hoạch dự kiến, việc bàn giao mốc giải phóng mặt bằng có thể bắt đầu từ quý III/2027, sau khi hoàn tất báo cáo nghiên cứu khả thi và báo cáo giữa kỳ. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều khâu chuẩn bị tại địa phương vẫn đang phải “chờ” tiến độ từ cơ quan chủ đầu tư.
Liên quan đến nhu cầu bố trí nguồn vốn ngân sách trung ương cho công tác giải phóng mặt bằng, UBND tỉnh Đắk Lắk đã có văn bản đăng ký kinh phí gửi Bộ Xây dựng từ cuối năm 2025, với tổng nhu cầu dự kiến khoảng 12.245 tỷ đồng.
Đến tháng 3/2026, Bộ Xây dựng đã đề nghị Bộ Tài chính và Kho bạc Nhà nước bố trí kế hoạch vốn năm 2026 ở mức 4.000 tỷ đồng. Trên cơ sở này, địa phương đã chủ động phân bổ nguồn vốn cho các chủ đầu tư để triển khai theo quy định.
Trong bối cảnh đó, Sở Xây dựng Đắk Lắk kiến nghị các sở, ngành và địa phương liên quan khẩn trương hoàn thiện các thủ tục về quy hoạch, đất đai, môi trường và xây dựng, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để có thể triển khai ngay công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ngay khi mốc giới được bàn giao ngoài thực địa.
Theo thống kê sơ bộ, tổng nhu cầu sử dụng đất cho đoạn tuyến qua địa bàn tỉnh khoảng 807,5 ha. Dự kiến có khoảng 5.589 nhà, thửa đất và 6 tổ chức bị ảnh hưởng trực tiếp, trong đó khoảng 3.025 hộ dân sẽ phải bố trí tái định cư.
Để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, UBND tỉnh đã lựa chọn 18 khu đất xây dựng tái định cư với tổng diện tích khoảng 131,72 ha, cùng 5 khu cải táng có diện tích khoảng 9 ha. Ba đơn vị được giao làm chủ đầu tư công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gồm Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy An và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy Hòa.
Song song với đó, để chủ động nguồn vật liệu phục vụ thi công, tỉnh đã rà soát và đề xuất 5 mỏ đất san lấp với tổng diện tích khoảng 367,7 ha; 2 mỏ cát xây dựng khoảng 74,65 ha; cùng 20 vị trí bãi đổ thải vật liệu với diện tích khoảng 78,4 ha, nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu triển khai dự án trong các giai đoạn tiếp theo.