Một bể chứa nước của hệ thống G-Cans tại Tokyo – công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới hiện nay theo Guinness.
Trong Quy hoạch Tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm đã được thông qua, Hà Nội sẽ quy hoạch hệ thống không gian ngầm đa năng (giao thông - thương mại - bãi đỗ xe - thoát nước) theo mô hình TOD. Đặc biệt, nghiên cứu xây dựng hệ thống "bể ngầm khổng lồ" chứa nước mưa kết hợp giao thông để giải quyết triệt để ngập úng.
Hà Nội sẽ quy hoạch hệ thống không gian ngầm đa năng (giao thông - thương mại - bãi đỗ xe - thoát nước) theo mô hình TOD. (Ảnh minh họa tạo bằng AI)
Cụ thể, Hà Nội sẽ xây dựng bể ngầm khổng lồ với dung tích khoảng 125 triệu m³ để chống ngập úng; dự kiến triển khai giai đoạn 2036- 2045.
Với dung tích dự kiến 125 triệu m³, quy mô này tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic (~2.500 m³/bể), và 180 lần tổng hệ thống G-Cans tại Tokyo – công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới hiện nay theo Guinness.
Theo đó, hệ thống G-Cans hoàn thành năm 2006, dài 6,3 km, sâu 50–70 m, tổng dung tích khoảng 670.000 m³. Riêng bể chính Pantheon có kích thước tương đương khoảng 140 bể bơi Olympic, được chống đỡ bởi 59 trụ bê tông, mỗi trụ nặng khoảng 500 tấn để chịu áp lực nước khổng lồ.
Về nguyên lý vận hành, G-Cans thu gom nước mưa qua hệ thống đường hầm ngầm, dẫn về bể chứa trung tâm, sau đó bơm ra sông Edogawa với công suất 200 m³/giây khi mực nước cho phép. Mô hình Hà Nội dự kiến vận hành tương tự, xả nước ra hệ thống sông Hồng – Đuống nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô.
Hệ thống G-Cans có khả năng xử lý lượng mưa khoảng 550 mm trong 3 ngày. Sau cơn bão Shanshan năm 2024, công trình này đã trữ lượng nước tương đương 4 lần sân vận động Tokyo Dome mà không gây thiệt hại lớn cho trung tâm Tokyo.
Theo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, mô hình đô thị ngầm cũng đang được nghiên cứu để ứng dụng tại các khu vực cải tạo chung cư cũ với các ga tàu điện ngầm theo mô hình TOD, trung tâm thương mại ngầm kết nối.
Thời gian qua, Hà Nội hay xảy ra cảnh úng ngập diện rộng, kéo dài do ảnh hưởng của bão.
Thành phố cũng nghiên cứu bổ sung thêm các hồ điều hòa trữ nước, thoát nước, chống úng ngập tại những khu vực có cốt nền thấp, thường xuyên ngập úng; kết hợp phát triển trồng rừng, đào hồ lớn tích nước dự trữ thoát nước. Nghiên cứu mở rộng một số đoạn, tuyến sông thuộc vành đai xanh, hành lang xanh, bãi sông nhằm tạo dung tích trữ nước, âu chứa nước lớn phục vụ thoát nước.
Ngoài ra, quy hoạch xác định cốt cao độ cho các khu vực và hệ thống thoát nước an toàn, ổn định thông qua các giải pháp: Xây dựng hồ điều hòa, các hồ chứa, hệ thống ngầm kết hợp giao thông trong các tuynel hoặc hào kỹ thuật kích thước lớn để lưu trữ và thoát nước khi mưa to, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước chính và hạn chế ngập úng cục bộ.