Hà Nội sẽ chuyển từ mô hình phát triển như một đô thị độc lập sang mô hình "chùm đô thị hướng tâm", trong đó Thủ đô giữ vai trò trung tâm dẫn dắt, còn các đô thị xung quanh trở thành các cực hỗ trợ, chia sẻ áp lực về dân số, hạ tầng và tạo động lực tăng trưởng chung cho toàn vùng.
Đây là một trong những định hướng đáng chú ý được công bố tại Hội nghị công bố quy hoạch tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư diễn ra sáng 29/6.
Theo quy hoạch, mô hình phát triển mới hướng tới tăng cường liên kết vùng thay vì tập trung mọi nguồn lực vào khu vực nội đô. Mỗi địa phương trong vùng được định hướng đảm nhận những vai trò phát triển khác nhau, góp phần hình thành mạng lưới đô thị liên kết chặt chẽ với Hà Nội.
Cấu trúc chùm đô thị hướng tâm. (Ảnh: Minh Tuệ)
Ở phía Bắc, Thái Nguyên được định hướng trở thành trung tâm y tế và giáo dục - đào tạo chất lượng cao của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, góp phần chia sẻ với Hà Nội trong lĩnh vực khám chữa bệnh và đào tạo.
Phía Đông Bắc, Bắc Ninh được định hướng hình thành chuỗi đô thị công nghiệp - dịch vụ liên hoàn tiếp giáp trực tiếp với Hà Nội. Khu vực này phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, du lịch, logistics, đồng thời bố trí không gian sản xuất và nhà ở cho công nhân, chuyên gia làm việc tại khu vực phía Bắc và phía Đông Thủ đô.
Ở phía Đông Nam, Hưng Yên được quy hoạch phát triển chuỗi đô thị sinh thái, thương mại và dịch vụ chất lượng cao. Trong đó, Văn Giang kết nối trực tiếp với cực tăng trưởng phía Đông Hà Nội thông qua hành lang sông Bắc Hưng Hải, hình thành không gian sống chất lượng cao và góp phần giảm áp lực dân số cho khu vực nội đô. Mỹ Hào và Phố Nối tiếp tục giữ vai trò trung tâm công nghiệp, đô thị dịch vụ dọc quốc lộ 5, hỗ trợ hành lang kinh tế Đông - Tây.
Người dân xem bản quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm tại bảo tàng Hà Nội chiều 29/6. (Ảnh: Viên Minh)
Phía Nam, tỉnh Ninh Bình: Đô thị Duy Tiên được định hướng tạo thành chuỗi đô thị - công nghiệp liên hoàn với khu vực Phú Xuyên của Hà Nội. Đô thị Phủ Lý được định hướng trở thành trung tâm y tế vùng, giáo dục và dịch vụ cửa ngõ phía Nam, chia sẻ áp lực với hệ thống bệnh viện và trường học của Thủ đô.
Ở phía Tây, tỉnh Phú Thọ: Vĩnh Yên được định hướng phát triển thành trung tâm nghỉ dưỡng và công nghiệp sạch; Phúc Yên trở thành cửa ngõ công nghiệp ô tô, xe máy, kết nối trực tiếp với Mê Linh và Sóc Sơn. Việt Trì tiếp tục giữ vai trò thành phố lễ hội về cội nguồn, kết nối với cực tăng trưởng phía Tây Bắc của Hà Nội thông qua cầu Văn Lang, hình thành quần thể du lịch văn hóa, tâm linh Đền Hùng - Tản Viên Sơn.
Ở phía Đông, Hải Phòng được định hướng trở thành đô thị trung chuyển chiến lược và là trung tâm dịch vụ hỗ trợ công nghiệp quan trọng của toàn vùng.
Theo quy hoạch , việc hình thành mô hình chùm đô thị hướng tâm nhằm phân bổ lại không gian phát triển, chia sẻ chức năng giữa Hà Nội và các đô thị lân cận, từng bước giảm áp lực lên khu vực nội đô, đồng thời tạo động lực tăng trưởng cho toàn Vùng Thủ đô.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm đã xác lập định hướng phát triển dài hạn và mở ra không gian phát triển mới.
Theo đó, Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình đa trung tâm, đa cực, đa tầng, gắn với hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn; khai thác hiệu quả không gian trên cao, không gian ngầm và không gian số.
Theo ông Vũ Đại Thắng, đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của Hà Nội, từ phát triển theo chiều rộng sang dựa trên chất lượng, hiệu quả, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh; từ khai thác các lợi thế sẵn có sang chủ động kiến tạo những lợi thế mới.
Hà Nội sẽ thực hiện chiến lược tái cấu trúc đô thị trên nguyên tắc "Cải tạo tích cực - Tái thiết thích ứng", nâng cao chất lượng môi trường sống, tối ưu hóa giá trị đất đai và bảo tồn bản sắc Thủ đô.
Trong đó, Thủ đô dự kiến tái cấu trúc khu vực trung tâm và hệ thống mặt nước, tái thiết khu vực trung tâm gắn kết chặt chẽ với Trục cảnh quan sông Hồng tạo diện mạo đô thị hiện đại và năng động, hồi sinh hệ thống sông nội đô (sông Nhuệ, Tô Lịch, Đáy, Tích...)
Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ phát triển đô thị theo mô hình TOD gắn với mạng lưới đường sắt đô thị. Thành phố dự kiến nghiên cứu triển khai 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979 km theo từng giai đoạn, đồng thời hình thành khoảng 5-10 TOD cấp quốc gia hoặc vùng, 20-30 TOD cấp thành phố và 120-150 TOD cấp khu vực quanh các nhà ga, tạo động lực phát triển mới cho Thủ đô trong những thập niên tới.